Onderhoud van een warmtepomp: wat moet, wat het kost en hoe lang hij meegaat

In Vlaanderen hoef je een warmtepomp niet wettelijk te laten onderhouden: de regels voor periodiek onderhoud gelden alleen voor toestellen die brandstof verbranden, zoals een gas- of stookolieketel. Een lekcontrole is wel verplicht als het koelcircuit 5 ton CO2-equivalent of meer aan F-gassen bevat, bij R32 vanaf ongeveer 7,4 kg; propaan (R290) is geen F-gas. In haar rekenmodel telt de CREG € 91,75 onderhoud per jaar (€ 183,50 voor een beurt om de twee jaar, btw niet vermeld) en een levensduur van 20 jaar.

Je handleiding kan wel een jaarlijkse beurt voorschrijven, en een verlengde garantie kan vervallen zonder aantoonbaar onderhoud. Deze gids gaat over Vlaanderen; in Brussel en Wallonië gelden eigen regels.

In het kort

• Verplicht? Voor een warmtepomp geldt in Vlaanderen geen wettelijke onderhoudsplicht; voor een gas- of stookolieketel van 20 kW of meer wel.
• Lekcontrole. Verplicht vanaf 5 ton CO2-equivalent aan F-gassen, minstens om de twaalf maanden (om de 24 maanden met een lekdetectiesysteem), door een erkende koeltechnicus.
• Kostprijs. De CREG rekent in haar model met € 91,75 per jaar; dat is een modelbedrag, geen offerteprijs.
• Garantie. Een verlengde garantie kan afhangen van aantoonbaar onderhoud, registratie of een internetverbinding.
• Levensduur. De CREG rekent met 20 jaar; een belofte voor jouw toestel is dat niet.

Is onderhoud van een warmtepomp verplicht in Vlaanderen?

Nee. Het Vlaamse besluit over stooktoestellen legt periodiek onderhoud op aan centrale verwarmingstoestellen waarin vaste, vloeibare of gasvormige brandstof verbrand wordt. Een elektrische warmtepomp verbrandt niets en valt daar buiten; ook de CREG schrijft dat er voor warmtepompen geen wettelijke onderhoudsverplichting bestaat.

Voor een ketel ligt dat anders. Een gasketel van 20 kW of meer moet om de twee jaar een onderhoudsbeurt krijgen en een stookolieketel van 20 kW of meer elk jaar, telkens door een erkende technicus. De verwarmingsaudit die ketels van 20 kW of meer vroeger om de vijf jaar kregen, is sinds 1 juli 2024 afgeschaft. Bij een hybride warmtepomp blijft de gasketel een stooktoestel: is hij 20 kW of meer, dan geldt voor die ketel de onderhoudsbeurt om de twee jaar.

Bij een warmtepomp kan wel een lekcontrole van het koelcircuit verplicht zijn. Heb je een geothermische warmtepomp met een boring, dan moet een deskundige die minstens om de vijf jaar nakijken; had de boring een vergunning nodig, dan vraagt de Vlaamse gids over warmtepompen een controle om de twee jaar. Meer daarover in onze gids over de geothermische warmtepomp.

Onderhoud per jaar in het CREG-model

• Stookolie-condensatieketelKetel
  € 210
• Warmtepomp
  € 91,75
• GascondensatieketelKetel
  € 78

Toestel	Warmtepomp	Ketel
Warmtepomp	€ 91,75
Gascondensatieketel		€ 78
Stookolie-condensatieketel		€ 210

Wanneer is een lekcontrole van je warmtepomp verplicht?

Het koudemiddel transporteert de warmte in het gesloten koelcircuit van de warmtepomp. Sommige warmtepompen gebruiken een gefluoreerd koudemiddel, een F-gas, zoals R32. De Europese F-gasverordening verplicht een lekcontrole als een toestel 5 ton CO2-equivalent of meer aan zulke gassen bevat. Het CO2-equivalent zet de hoeveelheid koudemiddel om naar de klimaatimpact ervan, met het aardopwarmingsvermogen (GWP) van het gas:

kg koudemiddel × GWP ÷ 1.000 = ton CO2-equivalent

R32 heeft een GWP van 675. De drempel van 5 ton ligt voor R32 dus bij 5.000 ÷ 675 = ongeveer 7,4 kg. Een split-warmtepomp met bijvoorbeeld 3 kg R32 komt op 3 × 675 ÷ 1.000 = 2,0 ton CO2-equivalent en heeft dus geen verplichte lekcontrole. Propaan (R290) staat niet op de lijst van F-gassen: een Vaillant aroTHERM plus van 10 of 12 kW bevat volgens de installatiehandleiding die Vaillant in België verspreidt 1,30 kg R290, goed voor 0,000026 ton CO2-equivalent.

Ligt je toestel boven de drempel en onder 50 ton CO2-equivalent, dan moet het minstens om de twaalf maanden op lekken gecontroleerd worden, of om de 24 maanden als er een lekdetectiesysteem op zit. Hermetisch gesloten toestellen in een woning zijn vrijgesteld als ze minder dan 3 kg F-gas bevatten en als hermetisch gesloten zijn geëtiketteerd. Koudemiddel, kilogram en ton CO2-equivalent staan op het typeplaatje van je toestel.

Werken aan het koelcircuit van een F-gaswarmtepomp gebeuren door een erkende koeltechnicus van een erkend koeltechnisch bedrijf, en dat geldt ook voor de lekcontrole. Vraag de controle aan wie je toestel onderhoudt en bewaar het verslag.

Sinds 1 januari 2026 mag een F-gas met een GWP van 2.500 of meer niet meer gebruikt worden voor het onderhoud van een warmtepomp; met geregenereerd of gerecycleerd gas kan dat nog tot 1 januari 2032. Nieuwe lucht-waterwarmtepompen tot 12 kW, monoblock of split, met een koudemiddel met een GWP van 150 of meer, zoals R32, mogen vanaf 1 januari 2027 niet meer op de Europese markt worden gebracht (behalve om veiligheidsredenen). Wat al geplaatst is, mag blijven.

Wat kan je zelf controleren aan je warmtepomp?

Het meeste onderhoud is werk voor een vakman, maar een paar dingen kijk je zelf na. Ons voorbeeld is de handleiding van de Vaillant aroTHERM plus, een handleiding voor meerdere landen met een deel voor België; voor jouw toestel geldt je eigen handleiding.

• Een vrije buitenunit. Zorg dat je vlot bij de buitenunit kunt om bladeren en sneeuw weg te halen. Kijk na een storm of een sneeuwbui of de luchtinlaat en de luchtuitlaat vrij zijn.
• Geen hulpmiddelen. Versnel het ontdooien niet en maak het toestel niet schoon met scherpe voorwerpen, open vuur of een hogedrukreiniger.
• De waterdruk. Op de manometer lees je de druk van het water in je verwarming af. Vergelijk die met het bereik in je handleiding; voor dit toestel noemt de handleiding een bedrijfsdruk van 1,5 tot 2,0 bar.
• Je meterstanden. Noteer elke maand de geleverde warmte en de verbruikte stroom. De warmte van een jaar gedeeld door de stroom van datzelfde jaar is het seizoensrendement van je installatie. De CREG rekent voor een gemiddelde lucht-waterwarmtepomp met 2,9 en voor een efficiënte met 3,6.

Daalt je seizoensrendement of ligt het duidelijk lager dan je installateur voorspelde, bespreek dat dan bij de volgende beurt. Wat het cijfer betekent en wat het beïnvloedt, lees je in het rendement van een warmtepomp. Het koelcircuit en de elektrische onderdelen open je nooit zelf.

Waarom je je seizoensrendement opvolgt: een rekenvoorbeeld

Je meterstanden tonen of je installatie zuinig blijft draaien. Wat een lager seizoensrendement kost, zie je in onze gaswoning, een voorbeeldwoning die 17.000 kWh gas per jaar verbruikte zoals op de energiefactuur. Met een rendement van 85% voor de oude ketel is dat 14.450 kWh nuttige warmte per jaar. Dezelfde warmte met een warmtepomp, bij € 0,26 per extra kWh, incl. btw, met een digitale meter (prijzen van januari tot en met september 2026) en het capaciteitstarief van 2026:

Het verschil is ongeveer € 271 per jaar, bijna drie keer wat de CREG per jaar voor onderhoud rekent. Een onderhoudsbeurt garandeert geen hoog rendement, en hoeveel ze eraan bijdraagt, kunnen we niet zeggen. Je meterstanden tonen wel of je installatie goed blijft draaien.

Wat doet de technicus bij een onderhoudsbeurt?

In de handleiding van hetzelfde toestel staan acht taken die de technicus elk jaar uitvoert:

1. de beschermingszone rond het toestel controleren;
2. het toestel reinigen;
3. de snelontluchter en het overstortventiel controleren;
4. de verdamper, de ventilator en de condensafvoer reinigen en nakijken;
5. het koelcircuit op vuil en corrosie controleren;
6. het koelcircuit met een gaslekdetector op dichtheid controleren en het resultaat noteren in het installatieboek;
7. de elektrische aansluitingen en leidingen nakijken;
8. de kleine dempingsvoeten op slijtage controleren, vanaf het derde jaar.

Is het toestel verbonden met een bewakingssysteem op afstand dat de fabrikant toelaat, dan volstaat volgens dezelfde handleiding een beurt om de twee jaar. Een andere fabrikant kan een ander schema voorschrijven.

Bij een toestel met propaan kijkt de technicus ook of de beschermingszone vrij is gebleven. Daarin mogen geen ramen, deuren, ventilatieopeningen of ontstekingsbronnen zoals stopcontacten, schakelaars en lampen zitten. Heb je rond de buitenunit iets veranderd, zeg het dan. Hoe groot die zone is, hangt af van het model; zie de installatie van een warmtepomp.

Bewaar het verslag en de factuur van elke beurt: een fabrikant die een verlengde garantie aan onderhoud koppelt, kan vragen dat je het onderhoud aantoont.

Wat is de prijs van het onderhoud van een warmtepomp?

Een vaste prijs voor een onderhoudsbeurt bestaat niet. Als vergelijkingspunt nemen we het rekenmodel van de CREG: € 183,50 om de twee jaar, of € 91,75 per jaar, voor een lucht-water-, bodem-water- of lucht-luchtwarmtepomp. Een offerte kan hoger of lager uitvallen. Vraag daarom de prijs van een onderhoudsbeurt, en wat erin zit, al wanneer je offertes voor een warmtepomp vergelijkt.

Onderhoudscontract en garantie: waar let je op?

Een onderhoudscontract is niet verplicht. Kies je er een, kijk dan wat erin zit:

• welke taken de beurt omvat en of de verplaatsing inbegrepen is;
• of wisselstukken en herstellingen erin zitten;
• of je na elke beurt een verslag krijgt;
• hoe snel de technicus bij een panne komt, als het contract dat belooft;
• de looptijd en de opzegtermijn;
• de lekcontrole, als je toestel boven de drempel ligt.

Vraag ook wie het toestel na de plaatsing onderhoudt: je installateur, een onderaannemer of de servicedienst van de fabrikant. Zo weet je bij een panne wie je belt.

Bij sommige fabrikanten hangt een verlengde garantie af van voorwaarden: onderhoud dat je kunt aantonen, de registratie van het toestel binnen een bepaalde termijn of een internetverbinding. Welke voorwaarden gelden, staat in de garantievoorwaarden van jouw toestel; per merk vind je ze op onze merkpagina's.

Storing aan je warmtepomp: wat controleer je eerst?

Kijk deze zes dingen na voor je je installateur belt:

• Damp bij de buitenunit in koud weer. Oorzaak: het toestel ontdooit. Wat doen: niets, dat hoort bij de werking.
• Het toestel draait niet. Oorzaak: geen stroom. Wat doen: kijk in je zekeringkast of de automaat van de warmtepomp is uitgeschakeld.
• Een foutcode op de regelaar. Wat doen: noteer de code, zoek ze op in de handleiding en bel je installateur.
• Waterdruk buiten het bereik. Wat doen: vergelijk met je handleiding en vraag je installateur wat je zelf mag doen.
• Sneeuw of bladeren tegen het toestel. Wat doen: maak de luchtinlaat en de luchtuitlaat vrij.
• Het toestel slaat vaak aan en af. Oorzaak: bijvoorbeeld een te groot vermogen of een instelling. Wat doen: laat het vermogen en de instellingen nakijken.

Ontdooien is geen fout. Bij buitentemperaturen onder 5 °C kan het condenswater op de lamellen van de verdamper bevriezen; de warmtepomp herkent die rijp en ontdooit automatisch. Hoe dat werkt, lees je in hoe een warmtepomp werkt.

Een toestel dat vaak aanslaat en weer afslaat, presteert minder goed: volgens de CREG verhoogt overmatig cycleren het stroomverbruik. Een mogelijke oorzaak is een te groot vermogen; zie het vermogen van een warmtepomp. Stijgt je verbruik vooral bij vriesweer of bij het opwarmen van je boiler, laat dan nakijken of de elektrische hulpverwarming in de binnenunit vaak bijspringt.

Bij een split lopen er koudemiddelleidingen tussen de buiten- en de binnenunit; herstellingen daaraan doet een erkende koeltechnicus. Het verschil met een monoblock lees je in de lucht-waterwarmtepomp.

Levensduur van een warmtepomp: herstellen of vervangen?

Een levensduur kan niemand beloven. De CREG rekent in haar studie met 20 jaar, op basis van de levensduur van warmtepompen en stookolieketels, en geeft ook een condensatieketel in hetzelfde model 20 jaar. Het is een rekenhorizon, geen garantie voor jouw toestel.

Moet je kiezen tussen herstellen en vervangen, let dan op drie dingen:

• De herstelling. Bij een oud toestel kan een nieuwe compressor of werk aan het koelcircuit veel kosten. Vraag dan ook een prijs voor een nieuw toestel.
• Het koudemiddel. Kijk op het typeplaatje welk koudemiddel erin zit. Bij een GWP van 2.500 of meer mag de technicus het niet meer met nieuw gas bijvullen.
• De onderdelen. Vraag hoe lang de fabrikant onderdelen voor jouw model blijft leveren.

Checklist: zo organiseer je het onderhoud

• Zoek op het typeplaatje welk koudemiddel je toestel bevat, hoeveel kilogram en hoeveel ton CO2-equivalent.
• Bevat het 5 ton CO2-equivalent of meer aan F-gassen, laat de lekcontrole dan door een erkende koeltechnicus doen en bewaar het verslag.
• Lees welke voorwaarden je garantie stelt: onderhoud, registratie of een internetverbinding.
• Vraag de prijs van een onderhoudsbeurt en wat erin zit, liefst al bij de offerte.
• Noteer je meterstanden voor warmte en stroom en reken één keer per jaar je seizoensrendement uit.
• Houd de beschermingszone rond een toestel met propaan vrij en meld de technicus elke verbouwing in die zone.

Bedragen en tarieven die veranderen

Zo rekenen we

Onderhoud en levensduur volgen het rekenmodel van de CREG (btw niet vermeld). Het rekenvoorbeeld is onze gaswoning: 17.000 kWh gas zoals op de energiefactuur, 14.450 kWh nuttige warmte, seizoensrendement 3,6 en 2,9, € 0,26 per extra kWh incl. btw (januari tot en met september 2026), en het capaciteitstarief van 2026. Zonder onderhoud, zonder premie en zonder ketel; meer in onze redactionele methode.

Veelgestelde vragen

Moet je bij een hybride warmtepomp twee keer onderhoud laten doen?

Meestal wel. De gasketel van een hybride blijft een stooktoestel met zijn eigen onderhoudsplicht: vanaf 20 kW om de twee jaar, door een erkende technicus. Voor de warmtepomp volg je de handleiding en je garantievoorwaarden. In het rekenmodel van de CREG kost het onderhoud van een gascondensatieketel € 78 per jaar, bovenop dat van de warmtepomp.

Hoe vaak moet een warmtepomp onderhouden worden?

De wet legt geen interval op; je handleiding en je garantievoorwaarden bepalen het. De handleiding van de Vaillant aroTHERM plus vraagt bijvoorbeeld een jaarlijkse beurt, of om de twee jaar met een bewakingssysteem op afstand dat de fabrikant toelaat. Ligt je toestel boven de F-gasdrempel, dan is een lekcontrole minstens om de twaalf maanden nodig, of om de 24 maanden met een lekdetectiesysteem.

Wat kost het onderhoud van een warmtepomp?

De CREG rekent in haar model met € 91,75 per jaar, of € 183,50 voor een beurt om de twee jaar, zonder te vermelden of daar btw in zit. Dat is een modelbedrag, geen offerteprijs. Vraag de prijs van een beurt en wat erin zit al in de offerte voor je warmtepomp.

Hoe lang gaat een warmtepomp mee?

Een vaste levensduur kan niemand beloven. De CREG rekent met 20 jaar, op basis van de levensduur van warmtepompen en stookolieketels. Volg je seizoensrendement en laat het toestel onderhouden zoals de handleiding vraagt, dan zie je problemen vroeg.

Wie onderhoudt je warmtepomp als je installateur niet meer bereikbaar is?

Vraag de servicedienst van de fabrikant welke technici jouw toestel onderhouden, en lees in je garantievoorwaarden of dat door een erkende partner moet gebeuren. Werk aan het koelcircuit van een F-gaswarmtepomp blijft voor een erkende koeltechnicus. Geef de nieuwe technicus de verslagen van de vorige beurten, zodat hij de geschiedenis van je toestel kent.

Mag ik zelf onderhoud doen aan mijn warmtepomp?

De buitenunit vrijhouden, de druk aflezen en je meterstanden noteren kan je zelf. Het koelcircuit en de elektrische onderdelen open je nooit zelf; werken aan het koelcircuit van een F-gaswarmtepomp gebeuren door een erkende koeltechnicus. Wat jij verder mag doen, staat in de handleiding van je toestel.