Warmtepomp in nieuwbouw: wat de EPB-regels in Vlaanderen vragen
Een warmtepomp is in een Vlaamse nieuwbouwwoning niet letterlijk verplicht, maar wie de omgevingsvergunning vanaf 1 januari 2025 aanvraagt, krijgt geen aardgasaansluiting meer en moet met centrale verwarming op water minstens 130% installatierendement halen. Daardoor blijven vooral een warmtepomp of een warmtenet over.
Een warmtepomp is in een Vlaamse nieuwbouwwoning niet letterlijk verplicht, maar de regels laten weinig anders over. Vraag je de omgevingsvergunning voor nieuwbouw aan vanaf 1 januari 2025, dan krijgt je woning geen aardgasaansluiting meer en moet centrale verwarming met water in de EPB-berekening minstens 130% installatierendement halen. Een stookolieketel mag al niet meer in nieuwbouw waarvoor de vergunning vanaf 1 januari 2022 is aangevraagd.
Daardoor is een warmtepomp volgens de Vlaamse overheid de meest logische keuze voor nieuwbouw, tenzij er in je straat een warmtenet ligt. De Vlaamse regering stelt op basis van de recentste EPB-aangiftes dat meer dan 95% van de nieuwbouw voor een warmtepomp kiest. In Brussel en Wallonië gelden eigen regels; deze gids gaat over Vlaanderen.
In het kort
- Geen gas. Een nieuwbouwwoning waarvoor je de omgevingsvergunning vanaf 1 januari 2025 aanvraagt, krijgt geen aardgasaansluiting meer, ook niet na sloop en heropbouw.
- Installatierendement. Centrale verwarming met water moet in de EPB-berekening minstens 130% installatierendement halen. Met alleen een ketel op gas of stookolie lukt dat niet.
- EPB-eisen. E-peil hoogstens E30, een afgiftesysteem ontworpen op hoogstens 45 °C en minstens 15 kWh hernieuwbare energie per m² per jaar, waarvoor je warmtepomp niet meer meetelt. Haal je dat minimum niet, dan geldt E26.
- Btw. Tot en met 31 december 2030 betaal je ook in een nieuwbouwwoning 6% btw op de warmtepomp, behalve voor een hybride en als je de woning van een ontwikkelaar koopt.
- Premie. Mijn VerbouwPremie kan pas als de omgevingsvergunning meer dan vijf jaar vóór de eindfactuur is verleend.
Is een warmtepomp verplicht bij nieuwbouw?
Niet letterlijk: de regels schrijven geen toestel voor, maar stellen eisen aan je verwarming. Omdat een nieuwbouwwoning geen aardgasaansluiting meer krijgt, kan de verwarming volgens de Vlaamse overheid nog met een warmtepomp, een warmtenet, een biomassaketel samen met een warmtepomp of directe elektrische verwarming. Directe elektrische verwarming weegt wel zeer nadelig op het E-peil, behalve bij een zeer lage warmtevraag.
Deze regels bepalen samen welke verwarming in een nieuwbouwwoning past:
| Regel | Geldt voor | Vergunning aangevraagd vanaf | Wat het voor je verwarming betekent |
|---|---|---|---|
| Geen aardgasaansluiting | Nieuwbouw, ook na sloop en heropbouw | 1 januari 2025 | Geen gasketel en geen hybride op aardgas |
| Geen stookolieketel | Nieuwbouw en ingrijpende energetische renovatie | 1 januari 2022 | Ook zonder aardgas in de straat geen mazout |
| Installatierendement minstens 130% | Centrale verwarming met water, in nieuwbouw en bij ingrijpende energetische renovatie | 1 januari 2025 | Er moet minstens een warmtepomp in de installatie |
| Afgiftesysteem ontworpen op hoogstens 45 °C | Nieuwbouw met een E-peileis | 1 januari 2023 | Vloerverwarming of radiatoren voor lage temperatuur |
| E-peil hoogstens E30 | Nieuwbouwwoning | 1 januari 2021 | De berekening van je hele woning moet E30 of lager geven |
| Minstens 15 kWh per m² per jaar hernieuwbare energie | Nieuwbouwwoning | 1 januari 2025 | Alleen zonne-energie of participatie telt; haal je het niet, dan geldt E26 |
De 130%-regel geldt niet voor een warmtenet, voor luchtverwarming zoals een lucht-luchtwarmtepomp en voor plaatselijke toestellen zoals kachels.
Ook Europa zet de lijn door. Europese regels verbieden fossiele verwarming ter plaatse in nieuwe gebouwen vanaf 2030; in Vlaanderen krijgen nieuwbouwwoningen al voor vergunningsaanvragen vanaf 1 januari 2025 geen gasaansluiting meer.
Waarom krijgt een nieuwbouwwoning geen gasaansluiting meer?
Het Energiedecreet bepaalt dat de aardgasnetbeheerder geen aansluiting meer voorziet voor woningen en andere gebouwen waarvoor de omgevingsvergunning voor nieuwbouw vanaf 1 januari 2025 is aangevraagd. Sloop en heropbouw valt ook onder nieuwbouw. Zo wil Vlaanderen tegen 2050 gebouwen met zo weinig mogelijk fossiele brandstoffen verwarmen.
Het verbod kwam in stappen. Sinds 2021 krijgen grote nieuwe verkavelingen, groepswoningbouwprojecten en appartementsgebouwen geen gasaansluiting meer, en de grens voor een groot project zakte in drie stappen:
Kleinste project zonder gasaansluiting (woningen of gebouweenheden)
| Vergunning aangevraagd vanaf | Aantal woningen of gebouweenheden |
|---|---|
| 2021 | 25 |
| 2022 | 15 |
| 2023 | 5 |
| 2025 | 1 |
Voor grote projecten met een vergunningsaanvraag van 2021 tot en met 2024 bleef aardgas alleen mogelijk voor collectieve warmtekrachtkoppeling, of als bijverwarming bij een collectieve hoofdverwarming op hernieuwbare energie. Die hoofdverwarming, bijvoorbeeld een collectieve elektrische warmtepomp, moest dan minstens 85% van de verwarming van elke woning leveren. Voor vergunningsaanvragen vanaf 1 januari 2025 geldt die uitzondering niet meer: geen enkele nieuwbouw krijgt nog een aansluiting.
Voor een bestaande woning gelden die regels niet: daar mag je een gasketel nog vervangen door een nieuwe gasketel.
Wat vragen de EPB- en BEN-eisen van je verwarming?
Voor een nieuwbouwwoning stellen de EPB-regels (energieprestatie en binnenklimaat) onder meer deze eisen aan je verwarming:
- E-peil. Het E-peil is het peil van het primaire energieverbruik van je woning: hoe lager, hoe strenger. Voor een nieuwbouwwoning is dat hoogstens E30, voor vergunningsaanvragen vanaf 2021. Volgens de Vlaamse overheid komt E30 overeen met BEN (bijna-energieneutraal), sinds 2021 de standaard voor nieuwbouwwoningen.
- Hernieuwbare energie. Voor vergunningsaanvragen vanaf 1 januari 2025 moet een nieuwbouwwoning minstens 15 kWh per m² bruikbare vloeroppervlakte per jaar uit hernieuwbare energie halen. Daarvoor tellen alleen thermische of fotovoltaïsche zonne-energiesystemen op de eigen site, of participatie in een Vlaams project voor hernieuwbare energie. Een warmtepomp telt daarvoor niet meer mee. Haal je het minimum niet, dan mag het E-peil hoogstens E26 zijn in plaats van E30.
- Lage temperatuur. Het afgiftesysteem moet ontworpen zijn op een aanvoertemperatuur van hoogstens 45 °C, voor vergunningsaanvragen vanaf 2023.
- Installatierendement. Centrale verwarming met water moet minstens 130% installatierendement halen, voor vergunningsaanvragen vanaf 2025.
Daarnaast stelt de EPB eisen aan isolatie (S-peil hoogstens S28) en aan ventilatie en oververhitting; die vallen buiten deze gids.
Maximaal E-peil (lager is strenger)
| Soort werk | Maximaal E-peil |
|---|---|
| Nieuwbouwwoning | 30 |
| Zonder hernieuwbaar minimum | 26 |
| Ingrijpende renovatie | 60 |
Rekenvoorbeeld: wanneer haalt je verwarming 130%?
Het installatierendement is het opwekkingsrendement van je verwarmingstoestel gedeeld door een omrekenfactor naar primaire energie: 1 voor gas en 2,5 voor elektriciteit. Die 2,5 betekent dat de regels voor elke kWh elektriciteit op je meter 2,5 kWh primaire energie rekenen. Heb je meer dan één toestel, dan neemt de EPB een gewogen gemiddelde volgens hun vermogen.
| Installatie | Rekensom | Wat volstaat voor 130% |
|---|---|---|
| Warmtepomp alleen | Opwekkingsrendement ÷ 2,5 | Een opwekkingsrendement van minstens 325% (130% × 2,5) |
| Ketel op gas of stookolie alleen | Rendement ÷ 1 | Niets: met alleen ketels op fossiele brandstoffen lukt het niet |
| Warmtepomp en gasketel samen (hybride) | Gewogen gemiddelde volgens de vermogens | Kan volstaan, maar een nieuwbouwwoning heeft geen aardgas |
Vlaanderen heeft aangekondigd dat elektriciteit vanaf 2027 minder zwaar meetelt in de EPC- en EPB-berekening (factor 1,9 in plaats van 2,5). Komt die factor er voor jouw vergunningsaanvraag, dan volstaat in dezelfde rekensom een opwekkingsrendement van 247% (130% × 1,9).
Let op: dat opwekkingsrendement is een rekenwaarde volgens de EPB-methode, dezelfde waarmee het E-peil berekend wordt. Het is niet wat je warmtepomp in je woning over een jaar meet.
Welke warmtepomp en welk afgiftesysteem passen in een nieuwbouwwoning?
Met een ontwerp op hoogstens 45 °C ligt vloerverwarming voor de hand: volgens Buildwise is ze uitermate geschikt om op zeer lage temperatuur te verwarmen, met een aanvoertemperatuur onder 35 °C. Radiatoren kunnen ook, als ze groot genoeg zijn voor die lage watertemperatuur; daar moet de dimensionering van het verwarmingssysteem rekening mee houden. Wat een radiator op lage temperatuur nog levert, lees je in warmtepomp en radiatoren.
Voor de EPB moet het afgiftesysteem in elke leefruimte minstens het berekende warmteverlies van die ruimte leveren, volgens de norm NBN EN 12831. Gebruik dezelfde berekening per ruimte om het vermogen van de warmtepomp te kiezen, met de invoergegevens van de Belgische nationale bijlage. Vermogens per m² dienen volgens Buildwise alleen om te controleren of een berekening in de juiste orde van grootte ligt. De Vlaamse regering waarschuwt dat installateurs die met vuistregels werken, fout gedimensioneerde en dus slecht werkende warmtepompen kunnen opleveren. Hoe je het vermogen laat berekenen, lees je in het vermogen van een warmtepomp.
Voor centrale verwarming met water kies je tussen een lucht-waterwarmtepomp, die haar warmte uit de buitenlucht haalt, en een geothermische warmtepomp, die ze via een boring uit de bodem haalt. Bij nieuwbouw met zo'n geothermisch systeem wordt volgens een studie voor de Vlaamse overheid quasi steeds, in meer dan 90% van de gevallen, ook passief gekoeld. Een lucht-luchtwarmtepomp valt buiten de 130%-regel, maar je woning moet de andere EPB-eisen nog altijd halen, en een gewone airco maakt geen sanitair warm water.
Wat geldt bij een ingrijpende energetische renovatie?
Een ingrijpende energetische renovatie is een renovatie waarbij je minstens alle toestellen voor verwarming, en eventueel koeling, volledig vervangt en minstens 75% van de buitenschil isoleert. Vraag je daarvoor een omgevingsvergunning aan of doe je er een melding voor, dan gelden deels dezelfde eisen als voor nieuwbouw, met enkele belangrijke verschillen:
| Eis | Nieuwbouwwoning | Ingrijpende energetische renovatie |
|---|---|---|
| Maximaal E-peil | E30 | E60 |
| Installatierendement van centrale verwarming met water | Minstens 130% | Minstens 130% |
| Hybride warmtepomp met gasketel | Niet mogelijk zonder aardgas | Volstaat als minimum |
| Stookolieketel | Verboden | Verboden |
| Afgiftesysteem ontworpen op hoogstens 45 °C | Ja | Geen eis |
| Hernieuwbare energie | 15 kWh per m² per jaar, alleen zonne-energie of participatie | 20 kWh per m² per jaar uit een of meer bronnen, of een warmtepomp die alle ruimteverwarming en het sanitair warm water levert |
Bij een ingrijpende energetische renovatie telt een warmtepomp dus wel mee voor de hernieuwbare energie. Het verbod op een gasaansluiting geldt alleen voor nieuwbouw, dus bij een ingrijpende energetische renovatie kan een hybride warmtepomp met een gasketel wel: volgens de EPB-regels is minstens een hybride warmtepomp nodig om het installatierendement te halen. Wanneer een hybride zinvol is en wat ze kost, lees je in hybride warmtepomp.
Welke btw en premie gelden voor een warmtepomp in nieuwbouw?
Tot en met 31 december 2030 betaal je ook in een nieuwbouwwoning of een woning jonger dan tien jaar 6% btw op de warmtepomp, behalve voor een hybride. Dat geldt als een aannemer levert en plaatst, niet als je de woning op plan of sleutel-op-de-deur van een ontwikkelaar koopt. De warmtepomp moet voldoen aan de Europese energielabelvoorwaarde; je installateur vermeldt dat op de factuur. Welke posten 21% kosten, lees je in btw op een warmtepomp.
Mijn VerbouwPremie is er voor bestaande woningen. De woning moet vóór 1 januari 2014 op het elektriciteitsnet aangesloten zijn, of de omgevingsvergunning moet meer dan vijf jaar vóór de eindfactuur verleend zijn. Voor een warmtepomp in een nieuwbouwwoning krijg je dus geen premie. Hoe de premie in een bestaande woning werkt, lees je in premie voor een warmtepomp.
Wat staat er nog te veranderen?
| Vanaf | Wat | Status |
|---|---|---|
| 1 januari 2027 | Elektriciteit telt minder zwaar mee in de EPB- en EPC-berekening: factor 1,9 in plaats van 2,5 | Aangekondigd door de Vlaamse regering |
| 1 januari 2027 | Nieuwe lucht-waterwarmtepompen tot 12 kW, monoblock of split, met een koudemiddel met een GWP van 150 of meer, zoals R32, mogen niet meer op de Europese markt worden gebracht, behalve om veiligheidsredenen | Europese verordening; wat al geplaatst is, mag blijven |
| 1 januari 2030 | Nieuwe gebouwen mogen ter plaatse geen koolstofemissies uit fossiele brandstoffen meer veroorzaken | Europese richtlijn; de omzetting in Vlaamse regels is in voorbereiding |
| 31 december 2030 | Einde van het tijdelijke btw-tarief van 6% voor warmtepompen in nieuwbouw en jonge woningen | Federale regel; geldt voor btw die tot en met die dag verschuldigd is |
Checklist: voor je de verwarming van je nieuwbouw vastlegt
- Vraag een warmteverliesberekening per ruimte volgens NBN EN 12831-1 en het vermogen van de warmtepomp bij de ontwerpbuitentemperatuur die de norm voor jouw gemeente vastlegt.
- Controleer dat het afgiftesysteem ontworpen is op hoogstens 45 °C en vraag de dimensioneringsnota.
- Stel vóór de werken een EPB-verslaggever aan en vraag die vóór je de warmtepomp bestelt of de installatie 130% installatierendement en het E-peil haalt.
- Vraag welk contract je tekent, een aannemingsovereenkomst of een koop van een ontwikkelaar, en welk btw-tarief op elke post staat.
- Laat de warmtepomp, de vloerverwarming, de ventilatie en het sanitair als aparte posten prijzen.
- Vraag bij de oplevering een verslag van het hydraulisch inregelen en de ingestelde stooklijn.
- Wil je de buitenunit zonder omgevingsvergunning plaatsen, zet hem dan minstens 2 meter van de perceelsgrens of tegen een bestaande scheidingsmuur. Hou hem weg van de slaapkamerramen van de buren en vraag de gemeente naar lokale regels.
- Kies je een split-warmtepomp, laat het koelcircuit dan aansluiten door een erkende koeltechnicus van een erkend koeltechnisch bedrijf.
Bedragen en tarieven die veranderen
| Wat | Bedrag | Geldt |
|---|---|---|
| Btw op een warmtepomp met plaatsing in nieuwbouw | 6% op de warmtepomp en haar specifieke onderdelen; 21% op radiatoren, vloerverwarming en kamerthermostaat | Btw verschuldigd tot en met 31 december 2030; niet voor een hybride of een woning gekocht van een ontwikkelaar |
| Minimaal installatierendement | 130% | Vergunningsaanvragen vanaf 1 januari 2025, nieuwbouw en ingrijpende energetische renovatie |
| Maximaal E-peil | E30 (E26 zonder het minimum aan hernieuwbare energie); E60 bij ingrijpende energetische renovatie | Vergunningsaanvragen vanaf 2021, renovatie vanaf 2022, E26 vanaf 2025 |
| Hernieuwbare energie in nieuwbouw | Minstens 15 kWh per m² per jaar | Vergunningsaanvragen vanaf 1 januari 2025 |
| Omrekenfactor elektriciteit naar primaire energie | 2,5; 1,9 aangekondigd | 1,9 aangekondigd vanaf 1 januari 2027 |
Zo werken we
Deze gids volgt het Energiedecreet en het Energiebesluit zoals ze in de Vlaamse Codex gelden, de uitleg op EPB-pedia en vlaanderen.be, het Actieplan Warmtepompen 2030, de Europese F-gasverordening en de EPB-richtlijn; de btw volgt het koninklijk besluit van 18 december 2025. We maken onderscheid tussen wet, uitleg van de overheid en aankondigingen. De rekensom voor 130% maken we zelf, met de factoren uit de wet. Meer in onze redactionele methode.
Veelgestelde vragen
Moet er in een nieuwbouwwoning een warmtepomp komen?
Niet letterlijk, maar in de praktijk meestal wel. Een nieuwbouwwoning waarvoor je de vergunning vanaf 1 januari 2025 aanvraagt, krijgt geen aardgasaansluiting en mag geen stookolieketel hebben. Centrale verwarming met water moet bovendien minstens 130% installatierendement halen. Zonder warmtenet in de straat is een warmtepomp volgens de Vlaamse overheid dan de meest logische keuze.
Krijgt een nieuwbouwwoning nog een gasaansluiting?
Nee, niet als je de omgevingsvergunning voor nieuwbouw vanaf 1 januari 2025 hebt aangevraagd. Dat geldt voor woningen en andere gebouwen, en ook voor sloop en heropbouw. Voor een bestaande woning blijft een gasaansluiting mogelijk.
Telt een warmtepomp mee voor de hernieuwbare energie in de EPB?
Bij nieuwbouw met een vergunningsaanvraag vanaf 1 januari 2025 niet meer: dan tellen alleen thermische of fotovoltaïsche zonne-energiesystemen op de eigen site of participatie, voor minstens 15 kWh per m² per jaar. Haal je dat niet, dan mag je woning hoogstens E26 halen in plaats van E30. Bij een ingrijpende energetische renovatie telt een warmtepomp wel mee.
Mag een hybride warmtepomp in een nieuwbouwwoning?
Een hybride met een gasketel kan in nieuwbouw niet, want de woning krijgt geen aardgasaansluiting, en een stookolieketel is verboden. Bij een ingrijpende energetische renovatie is een hybride warmtepomp wel mogelijk: daar is ze het minimum om 130% installatierendement te halen.
Mijn vergunning is vóór 1 januari 2025 aangevraagd: krijg ik nog een gasaansluiting?
Dat hangt af van je project. Het verbod voor elke nieuwbouw geldt voor vergunningen die vanaf 1 januari 2025 zijn aangevraagd. Voor aanvragen in 2023 en 2024 gold het alleen voor projecten vanaf 5 woningen of gebouweenheden, dus een losse nieuwbouwwoning kon nog een aansluiting krijgen. Een stookolieketel mag in nieuwbouw al niet meer voor vergunningen die vanaf 1 januari 2022 zijn aangevraagd.