Warmtepomp: soorten, prijs, premie en wanneer ze bij je huis past
Een warmtepomp haalt warmte uit de lucht, de bodem of het grondwater en brengt die met elektriciteit op temperatuur. In een bestaand huis met centrale verwarming vervangt een lucht-waterwarmtepomp de ketel: in de offertes die we analyseerden kost ze met boiler geplaatst meestal € 14.000 tot € 17.500 voor 8 à 10 kW, inclusief 6% btw in een woning van minstens tien jaar oud.
Een warmtepomp is een verwarmingstoestel dat warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater haalt en die met elektriciteit op de temperatuur brengt die je verwarming en je sanitair warm water nodig hebben. In een bestaand huis met centrale verwarming vervangt een lucht-waterwarmtepomp de ketel: in de offertes die we analyseerden kost ze met boiler geplaatst meestal € 14.000 tot € 17.500 voor 8 à 10 kW, inclusief 6% btw in een woning van minstens tien jaar oud. Of ze bij je huis past, hangt vooral af van je verbruik, je radiatoren en het warmteverlies van je woning.
Deze gids zet de soorten, de kosten, de premie en de regels op een rij en verwijst telkens naar de gids die het onderwerp uitdiept. Deze gids gaat over Vlaanderen; in Brussel en Wallonië gelden eigen premies en regels.
In het kort
- Werking. Een koudemiddel neemt buiten warmte op, een elektrische compressor brengt die op temperatuur en het water van je verwarming voert ze rond.
- Soorten. Lucht-water, geothermisch (bodem-water), lucht-lucht, hybride en de warmtepompboiler, die alleen sanitair warm water maakt.
- Prijs. De prijs hierboven geldt voor 8 à 10 kW, de klasse van onze voorbeeldwoning op stookolie.
- Premie. Als je aan de voorwaarden voldoet, geeft Mijn VerbouwPremie voor een lucht-waterwarmtepomp tussen € 1.500 en € 6.000 volgens je inkomenscategorie, maximaal 20% tot 50% van de factuur exclusief btw; € 1.500 geldt voor aanvragen tot en met 31 december 2027.
- Je huis. Kijk naar je verbruik, ga na of je radiatoren elke ruimte warm krijgen met water van hoogstens 55 °C en laat het warmteverlies per ruimte berekenen.
Wat is een warmtepomp?
Een warmtepomp werkt zoals je koelkast: die haalt warmte uit een koude plek en geeft ze af aan een warme plek. In een gesloten circuit stroomt een koudemiddel dat al bij lage temperatuur verdampt. Vier stappen herhalen zich:
- Verdampen: het koudemiddel neemt warmte op uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en wordt gasvormig.
- Samendrukken: een elektrische compressor drukt het gas samen, zodat de druk en de temperatuur stijgen.
- Afgeven: het warme gas geeft zijn warmte af aan het water van je verwarming en wordt weer vloeibaar.
- Ontspannen: een expansieventiel verlaagt de druk, en de cyclus begint opnieuw.
Het warme water gaat zoals bij je ketel naar radiatoren of vloerverwarming en naar de boiler voor sanitair warm water. Hoe lager de aanvoertemperatuur, de temperatuur van het water naar je radiatoren, hoe minder stroom de warmtepomp nodig heeft.
Hoeveel warmte een warmtepomp uit 1 kWh stroom haalt, heet het seizoensrendement: de warmte over een heel jaar gedeeld door de stroom die ze daarvoor verbruikt. De CREG rekent met 2,9 voor een gemiddelde geïnstalleerde lucht-waterwarmtepomp en met 3,6 voor een efficiënte installatie. De SCOP op het Europese productblad van de warmtepomp is een labowaarde onder vaste testomstandigheden; in een woning ligt het rendement meestal lager.
Volgens de Vlaamse overheid haalt een warmtepomp 60 tot 80% van de nodige energie uit de omgeving. In ons gasvoorbeeld, een woning die 17.000 kWh gas per jaar verbruikt zoals op je energiefactuur, moet de warmtepomp 14.450 kWh nuttige warmte leveren. Bij een seizoensrendement van 2,9 komt daarvan ongeveer 4.983 kWh uit het stopcontact en 9.467 kWh uit de buitenlucht. De grafiek toont hoe dat over de maanden verdeeld is.
Waar 14.450 kWh warmte per jaar vandaan komt
De warmtepomp neemt elektriciteit van het net en warmte uit de buitenlucht, en geeft beide samen als warmte aan de woning.
Per 10 kWh warmte: 3 kWh elektriciteit + 7 kWh uit de lucht
Warmte en elektriciteit, maand per maand
kWh warmte per maand; de lijn is de elektriciteit bij SPF 2,9
- Warmte
- Elektriciteit
- Hoogste
- Laagste
Wat het jaar vraagt
- Verwarming
- 12.639 kWh
- Sanitair warm water
- 1.811 kWhongeveer 13%, model van de CREG
- Aandeel uit de lucht
- 66%9.467 kWh van 14.450 kWh
Hoeveel elektriciteit de warmtepomp in de voorbeeldwoning verbruikt, hoeveel warmte hij uit de buitenlucht haalt en hoeveel warmte er naar verwarming en sanitair warm water gaat.
Per jaar: 4.983 kWh elektriciteit en 9.467 kWh warmte uit de lucht geven 14.450 kWh warmte, 12.639 kWh voor verwarming en 1.811 kWh voor sanitair warm water; 2,9 kWh warmte per kWh elektriciteit.
Welke soorten warmtepompen zijn er?
De naam zegt het meestal: eerst de warmtebron, dan de manier waarop de warmte in huis komt. Een lucht-waterwarmtepomp haalt warmte uit de lucht en geeft ze af aan water.
| Soort | Haalt warmte uit | Verwarmt | Sanitair warm water |
|---|---|---|---|
| Lucht-waterwarmtepomp | de buitenlucht | water voor radiatoren of vloerverwarming | ja |
| Geothermische warmtepomp | de bodem, via een boring of buizen in de tuin | water voor radiatoren of vloerverwarming | ja |
| Lucht-luchtwarmtepomp | de buitenlucht | de lucht in de kamer, via binnenunits | nee |
| Hybride warmtepomp | de buitenlucht, samen met een gascondensatieketel | water voor radiatoren of vloerverwarming | ja |
| Warmtepompboiler | de lucht in een ruimte of buiten | geen ruimteverwarming | ja |
Lucht-water is de warmtepomp die in een bestaand huis de ketel van de centrale verwarming vervangt. Ze heeft een buitenunit nodig, en die maakt geluid. Huishoudelijke warmtepompen zijn meestal niet vergunnings- of meldingsplichtig. Voor de meeste woningwarmtepompen geldt geen wettelijke geluidsgrens; de code van goede praktijk raadt bij de buren 40 dB(A) 's nachts en 45 dB(A) overdag aan.
Geothermisch of bodem-water haalt warmte uit de grond, via een verticale boring of een horizontaal buizenstelsel. Dat type werkt efficiënter dan een lucht-waterwarmtepomp en kan in de zomer passief koelen, maar is ook het duurste type. De boring mag alleen een erkend boorbedrijf uitvoeren; tot het dieptecriterium en buiten de beschermingszones voor drinkwater heb je geen vergunning nodig.
Lucht-lucht verwarmt de lucht in een kamer en kan koelen; vaak is koeling zelfs de reden om er een te plaatsen. Ze maakt geen sanitair warm water.
Een hybride warmtepomp combineert een elektrische warmtepomp met een gascondensatieketel: de warmtepomp levert de basiswarmte, de ketel springt bij. De Vlaamse overheid ziet ze als een overgangsmaatregel voor woningen die niet klaar zijn voor een volledige warmtepomp. Je houdt dan wel je gasaansluiting.
Een warmtepompboiler maakt alleen sanitair warm water. Volgens de Vlaamse overheid past hij vooral naast een lucht-luchtwarmtepomp; in een woning met centrale verwarming is het economisch logischer om meteen over te stappen op een warmtepomp die zowel verwarmt als sanitair warm water maakt.
Welke modellen in België verkocht worden en hoe ze volgens onze criteria scoren, lees je in onze vergelijking van warmtepompen.
Past een warmtepomp bij je huis? Drie checks
Een oud huis sluit een warmtepomp niet uit. Volgens de Vlaamse overheid was ongeveer 56% van de Vlaamse woningen op 1 januari 2025 al warmtepompklaar: hun warmtevraag is laag genoeg om op lage temperatuur te verwarmen. Of dat voor jouw huis geldt, hangt sterk af van de isolatie en van de temperatuur van het water naar je radiatoren of vloerverwarming. Begin met drie checks; de eerste twee doe je zelf, de derde laat je doen.
Je verbruik. Zoek je verbruik van de laatste jaren op: de kWh gas op je energiefactuur of de liters stookolie die je kocht.
Je radiatoren. Ga na of ze elke ruimte warm krijgen met water van hoogstens 55 °C, ook op een koude dag.
Het warmteverlies per ruimte. Laat de installateur voor elke ruimte het warmteverlies berekenen en naast het vermogen van de radiator leggen.
Check 1: je verbruik
Uit je verbruik volgt hoeveel warmte je huis nodig heeft. Neem onze voorbeeldwoning: halfopen of open bebouwing uit de jaren '70–'80, 150 m², met radiatoren en een stookolieketel die 2.000 liter per jaar verbruikt. Dat is 2.000 liter × 10,641 kWh = 21.282 kWh energie. Met een rendement van 80% voor de oude ketel, onze aanname, levert dat 17.025,6 kWh nuttige warmte. Trek je daar 1.811 kWh voor sanitair warm water van af en deel je de rest door 1.835, de deler uit het CREG-model, dan kom je op 8,29 kW bij −9 °C in Ukkel: een toestel van 10 kW. Dat is een eerste schatting; het vermogen volgt niet uit de oppervlakte of uit het vermogen van je oude ketel.
Check 2: je radiatoren
Op lage temperatuur geven radiatoren van dezelfde afmetingen volgens Buildwise drie keer minder vermogen dan op hoge temperatuur. Toch volstaan ze vaak: in oudere huizen zijn radiatoren dikwijls groter dan strikt nodig, zeker als het huis sinds de bouw beter geïsoleerd is. Ook Mijn VerbouwPremie vraagt dat het water naar je radiatoren of vloerverwarming hoogstens 55 °C is. Krijgt een ruimte het niet warm, dan helpt een grotere radiator, een radiator met ventilatoren of vloerverwarming.
Hoe heter het water moet zijn, hoe lager het seizoensrendement. Met radiatoren die heet water vragen, kom je eerder aan de onderkant van de waarden hieronder uit.
Seizoensrendement van een lucht-waterwarmtepomp
| Waarde | Seizoensrendement |
|---|---|
| Onze lage waarde | 2,5 |
| Gemiddelde warmtepomp (CREG) | 2,9 |
| Efficiënte installatie (CREG) | 3,6 |
Check 3: het warmteverlies per ruimte
Het echte vermogen volgt uit een warmteverliesberekening per ruimte volgens de norm NBN EN 12831-1, met de ontwerpbuitentemperatuur die de norm voor jouw gemeente vastlegt. De installateur vergelijkt daarin het warmteverlies van elke ruimte met het vermogen van de radiator die er hangt. Uit de grootte van je bestaande radiatoren kan je het warmteverlies niet afleiden: ze zijn dikwijls groter dan nodig.
Isoleren verkleint het warmteverlies: dan volstaat een kleiner toestel en krijgen je radiatoren de ruimtes warm met koeler water. Plan je dak-, muur- of raamisolatie, laat het warmteverlies dan berekenen voor het huis zoals het na die werken is. Een eerste beeld geeft de tool Warmtepompklaar van de Vlaamse overheid.
Wat kost een warmtepomp en welke premie krijg je?
Prijs. In de offertes die we analyseerden en volgens de adviesprijzen van de fabrikanten kost een lucht-waterwarmtepomp met boiler geplaatst meestal € 14.000 tot € 17.500 voor 8 à 10 kW, de klasse van onze voorbeeldwoning op stookolie, inclusief 6% btw in een woning van minstens tien jaar oud. Wat in die prijs zit en wat de andere soorten kosten, lees je in wat een warmtepomp kost.
Premie. Mijn VerbouwPremie bedraagt voor een lucht-waterwarmtepomp € 1.500 in inkomenscategorie 1 of 2 (maximaal 20% in categorie 1 en 25% in categorie 2 van de factuur exclusief btw, voor aanvragen tot en met 31 december 2027), € 4.500 in categorie 3 (maximaal 35% van de factuur exclusief btw) en € 6.000 in categorie 4 (maximaal 50% van de factuur exclusief btw). Je vraagt de premie pas aan na de eindfactuur. De warmtepomp moet door een aannemer geplaatst zijn en door een RESCert-installateur gevalideerd. Alle voorwaarden staan in premie voor een warmtepomp.
Btw. Tot en met 31 december 2030 betaal je ook in een nieuwbouwwoning of een woning jonger dan tien jaar 6% btw op de warmtepomp, behalve voor een hybride. De warmtepomp moet voldoen aan de Europese energielabelvoorwaarde; je installateur vermeldt dat op de factuur.
Lenen. Mijn VerbouwLening: renteloos voor inkomenscategorie 4 (in 2026).
Per jaar. In ons gasvoorbeeld (17.000 kWh gas per jaar, seizoensrendement 2,9, prijzen van januari tot en met september 2026) kost een warmtepomp ongeveer € 1.467 per jaar aan stroom, het hogere capaciteitstarief en onderhoud. Een extra kWh stroom kost daarbij gemiddeld € 0,26, incl. btw, met een digitale meter; daarmee betaal je ook een capaciteitstarief op je hoogste kwartierpiek per maand, en een warmtepomp verhoogt die piek. Of dat tegenover je ketel loont, lees je in is een warmtepomp rendabel?
Wat zeggen de regels in Vlaanderen?
Een warmtepomp is in een bestaande woning geen plicht. Zolang je ketel niet defect is, mag hij in gebruik blijven, als je installatie voldoet aan de regels voor keuring en onderhoud. Een nieuwe stookolieketel mag alleen ter vervanging van je oude ketel, als er in je straat geen aardgasnet ligt en je woning ook niet vanaf de overkant op het aardgasnet kan worden aangesloten.
Europese regels verbieden fossiele verwarming ter plaatse in nieuwe gebouwen vanaf 2030. In Vlaanderen krijgen nieuwbouwwoningen waarvan de omgevingsvergunning vanaf 1 januari 2025 is aangevraagd, al geen gasaansluiting meer.
Wie sinds 2023 een woning met EPC-label E of F koopt, moet binnen zes jaar label D halen. De Vlaamse regering heeft aangekondigd dat ze de strengere stappen voor latere aankopen wil schrappen; welke eis voor jou geldt, hangt af van de datum van je akte. Vlaanderen heeft aangekondigd dat elektriciteit vanaf 2027 minder zwaar meetelt in de EPC- en EPB-berekening (factor 1,9 in plaats van 2,5).
Hoeveel Vlaamse woningen verwarmen met een warmtepomp?
Nog maar weinig. In 2024 gebruikte 67% van de Vlaamse huishoudens aardgas als hoofdverwarming en 16% stookolie; minstens 3,6% verwarmde vooral met een warmtepomp.
Hoofdverwarming van Vlaamse huishoudens in 2024
| Hoofdverwarming | Ketel | Warmtepomp |
|---|---|---|
| Aardgas | 67% | |
| Stookolie | 16% | |
| Warmtepomp (minstens) | 3,6% |
Er komen wel snel warmtepompen bij: het aantal bijkomende warmtepompen voor ruimteverwarming steeg van ongeveer 6.000 in 2019 tot meer dan 30.000 in 2024, reversibele lucht-luchtwarmtepompen niet meegeteld. Volgens de Vlaamse overheid kiest op basis van de EPB-aangiftes meer dan 95% van de nieuwbouw voor een warmtepomp, en verbrandt ongeveer 9% van de Vlaamse woningen voor de verwarming en het sanitair warm water geen fossiele brandstof ter plaatse.
Een warmtepomp kopen? Begin met deze checklist
- Zoek je verbruik van de laatste jaren op, en je EPC als je er een hebt.
- Doe de test Warmtepompklaar en noteer welke ruimtes het nu al moeilijk warm krijgen.
- Laat een warmteverliesberekening per ruimte maken, met de ontwerpbuitentemperatuur voor jouw gemeente.
- Plan isolatiewerken vóór die berekening, zodat het vermogen past bij je huis na de werken.
- Vraag elke installateur een prijs voor dezelfde opdracht, en vraag het RESCert-nummer van wie de installatie plaatst of valideert.
- Zoek je inkomenscategorie op en vraag Mijn VerbouwPremie pas aan na de eindfactuur.
Bedragen en tarieven die veranderen
| Wat | Bedrag | Geldt |
|---|---|---|
| Mijn VerbouwPremie lucht-water, inkomenscategorie 1 of 2 | € 1.500, maximaal 20% (categorie 1) of 25% (categorie 2) van de factuur exclusief btw | Aanvragen tot en met 31 december 2027 |
| Mijn VerbouwPremie lucht-water, inkomenscategorie 3 en 4 | € 4.500 (maximaal 35% van de factuur exclusief btw) en € 6.000 (maximaal 50% van de factuur exclusief btw) | Eigenaar-bewoners; aanvragen vanaf 1 maart 2026, zonder einddatum |
| Btw op een lucht-water- of geothermische warmtepomp met plaatsing | 6% | Woning van minstens tien jaar oud; jongere woning en nieuwbouw tot en met 31 december 2030, behalve een hybride |
| Elektriciteit voor de warmtepomp | € 0,26 per extra kWh, incl. btw, met een digitale meter | Gemiddelde van januari tot en met september 2026 |
| Mijn VerbouwLening, inkomenscategorie 4 | Renteloos | Leningaanvragen in 2026; de rentevoet volgt elk jaar de wettelijke rentevoet |
Veelgestelde vragen
Welke warmtepomp past bij een huis met radiatoren?
In een bestaand huis met centrale verwarming is dat een lucht-waterwarmtepomp: die vervangt de ketel en werkt met je radiatoren als die elke ruimte warm krijgen met water van hoogstens 55 °C. Een geothermische warmtepomp werkt efficiënter, maar is het duurste type en vraagt een boring. Is je woning niet klaar voor een volledige warmtepomp, dan ziet de Vlaamse overheid een hybride warmtepomp als overgangsmaatregel; je houdt dan wel je gasaansluiting.
Werkt een warmtepomp in een oud huis?
Vaak wel. Volgens de Vlaamse overheid was ongeveer 56% van de Vlaamse woningen op 1 januari 2025 al warmtepompklaar. Doorslaggevend is of je radiatoren elke ruimte warm krijgen met water van hoogstens 55 °C; een warmteverliesberekening per ruimte toont waar een grotere radiator nodig is.
Moet ik eerst isoleren voor ik een warmtepomp neem?
Niet altijd, maar isolatie helpt: een warmtepomp werkt zuiniger in een goed geïsoleerde woning met radiatoren of vloerverwarming die op lage temperatuur werken. Plan je toch isolatiewerken, doe ze dan vóór de warmteverliesberekening, zodat je geen te groot toestel koopt.
Is een warmtepomp alleen iets voor nieuwbouw?
Nee. In nieuwbouw kiest volgens de Vlaamse overheid, op basis van de EPB-aangiftes, meer dan 95% voor een warmtepomp, maar ook in een bestaand huis kan een lucht-waterwarmtepomp je ketel vervangen. Voor een woning die niet klaar is voor een volledige warmtepomp, ziet de Vlaamse overheid een hybride warmtepomp als overgangsmaatregel.
Wat betekent de renovatieplicht voor een warmtepomp?
Wie sinds 2023 een woning met EPC-label E of F koopt, moet binnen zes jaar label D halen: dat is de renovatieverplichting. Een warmtepomp is daarvoor niet verplicht: je kiest zelf hoe je dat label haalt, en ook je verwarming telt mee in de EPC-berekening. Vlaanderen heeft aangekondigd dat elektriciteit vanaf 2027 minder zwaar meetelt in de EPC- en EPB-berekening (factor 1,9 in plaats van 2,5).